เมื่อเสียงระฆังส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ 2026 ดังขึ้น ก็ถึงเวลาแห่งการ “ฮัตสึโมเดะ” (Hatsumode) หรือธรรมเนียมการไปไหว้พระขอพรครั้งแรกของปี เพื่อขอบคุณเทพเจ้าที่คุ้มครองตลอดปีที่ผ่านมา และขอให้ปีใหม่นี้ราบรื่น สุขภาพแข็งแรง

แต่รู้หรือไม่ว่า การไปวัดหรือศาลเจ้าญี่ปุ่นในช่วงปีใหม่ มีเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยที่ควรรู้เพื่อความเป็นสิริมงคลและถูกต้องตามธรรมเนียมด้วยนะ วันนี้เรารวบรวมข้อควรระวังและมารยาทต่างๆ มาฝากกันค่ะ รับรองว่าไปถึงแล้วไม่งงแน่นอน!

ฮัตสึโมเดะทำเมื่อไหร่?

แหล่งที่มาของภาพ

มีหลายความเห็นเกี่ยวกับเวลาที่ไปฮัตสึโมเดะ แต่จริงๆแล้ว ไม่มีกฎอย่างเป็นทางการว่าต้องไปในวันที่ไหน แค่ตามความนิยมแล้ว ถ้ายังอยู่ในช่วง “มัตสึโนะอุจิ” (松の内) ช่วงที่ตั้งประดับมัตสึที่หน้าบ้าน (1 มกราคม – 7 มกราคม) ถือว่าเป็นฮัตสึโมเดะได้ทั้งหมด อย่างไรก็ตาม “เนนชิ” (年始) ของญี่ปุ่นคือช่วง 1 มกราคม ถึง 3 มกราคม เป็นวันหยุดราชการ จึงมีคนไปไหว้ที่ศาลเจ้ามากที่สุดในช่วงสามวันนี้ และสามารถสัมผัสบรรยากาศฮัตสึโมเดะได้ดีที่สุด ส่วนในภาคคันไซ คนส่วนใหญ่จะเชื่อว่าภายใน “โคโชกัตสึ” (小正月) (1 มกราคม – 15 มกราคม) ถือว่าเป็นฮัตสึโมเดะทั้งหมด แต่หากไปช่วงหลังอาจจะไม่มีร้านค้าริมทาง (ยาไต) และสิ่งอำนวยความสะดวกอื่นๆ แล้ว

ฮัตสึโมเดะต้องใส่กิโมโนหรือเปล่า?

แหล่งที่มาของภาพ

แม้จะไม่มีกฎบังคับว่าต้องใส่กิโมโนในฮัตสึโมเดะ แต่ปัจจุบันก็ไม่ค่อยมีโอกาสได้ใส่กิโมโน จึงมีคนญี่ปุ่นบางส่วนเลือกที่จะใส่กิโมโนเข้าร่วมกิจกรรมค่ะ

สำหรับผู้หญิง แนะนำให้เลือกกิโมโนแบบ “ฟุริโซเดะ” และ “โคมอน” โดยฟุริโซเดะเป็นแบบที่สาวๆ ที่ยังไม่แต่งงานนิยมใส่กัน ลวดลายจะสดใสและหรูหรามากกว่า ส่วนโคมอนนั้นจะสะดวกต่อการเคลื่อนไหว ลวดลายด้านบนมักจะเป็นลวดลายเล็กๆ ทั่วทั้งชุด หากคุณเลือกใส่เสื้อปกติมา ควรควรหลีกเลี่ยงเสื้อผ้าหรือเครื่องประดับที่ทำจาก “ขนสัตว์จริง” เพราะถือเป็นการเบียดเบียนชีวิตสัตว์ ซึ่งไม่เหมาะกับสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ค่ะ

ฮัตสึโมเดะมีจำกัดจำนวนครั้งหรือไม่?

โดยพื้นฐานแล้วฮัตสึโมเดะไม่จำกัดจำนวนครั้งค่ะ การไหว้ภายในเดือนมกราคมถือว่าเป็นฮัตสึโมเดะทั้งหมด บางพื้นที่เช่น ฟุกุโอกะ ซากะ คุมาโมโตะ และอื่นๆ ยังมีประเพณี “ซันชะไมริ” (さんしゃまいり การไหว้สามศาลเจ้า) ซึ่งหมายถึงฮัตสึโมเดะต้องไปไหว้ที่ศาลเจ้า 3 แห่งที่แตกต่างกันถึงจะถือว่าครบ

ฮัตสึโมเดะต้องเตรียมอะไรไปบ้าง?

จริงๆ แล้วไม่มีข้อกำหนดแน่ชัด แต่หากใครเคยซื้อเครื่องรางปีที่แล้วและอยากคืน สามารถนำไปคืนที่จุดรับคืน (Nōsatsuden) ได้ แต่อย่าสับสนระหว่าง “วัด” กับ “ศาลเจ้า” นะคะ ซื้อที่ไหนคืนตามประเภทนั้น!

ละในการไหว้ขอพรยังต้องเตรียม “ไซเซ็น” (さいせん) คือเงินที่ทอดถวายเพื่อแสดงความขอบคุณต่อเทพเจ้า โดยจะโยนลงในกล่องก่อนการไหว้ โดยทั่วไปจะเตรียมเหรียญ 5 เยน 1 เหรียญ เพราะออกเสียงคล้ายกับคำว่า “โกเอ็น” (ごえん) ซึ่งแปลว่า “เนื้อคู่” ในภาษาญี่ปุ่น ต้องจำไว้ว่าห้ามยืมจากคนอื่น เพราะจะมีลางร้ายว่า “ยืม” เนื้อคู่ของคนอื่นไปนะ! นอกจากนี้เนื่องจากเหรียญ 10 เยนมีอีกวิธีออกเสียงหนึ่งที่ใกล้เคียงกับ “โทเอ็น” (遠縁) ซึ่งถูกเชื่อว่าจะทำให้ห่างเหินจากเนื้อคู่ จึงควรหลีกเลี่ยงการใช้เหรียญ 10 เยนนการขอพรนะค่ะ

นอกจากนี้ควรเตรียมเหรียญย่อยไปด้วยเล็กน้อย เพื่อใช้ในการซื้อธูปและเครื่องรางต่างๆ

ลำดับการไหว้ขอพรเป็นอย่างไร?

在 Instagram 查看這則貼文

國學院大學メディア（@kokugakuin_media）分享的貼文

1. ก่อนเข้าศาลเจ้าหรือวัด ให้ถอดหมวกออกแล้วโค้งคำนับต่อ “โทริอิ” (鳥居) หรือ “ซัมมง” (山門) เพื่อแสดงความเคารพ และควรหลีกเลี่ยงการเดินตรงกลาง ควรเดินชิดซ้ายหรือขวา เพราะทางเดินกลาง (ซันโด) นั้นเป็นทางสำหรับเทพเจ้า และเมื่อเข้าวัดห้ามเหยียบธรณีประตู และต้องใช้เท้าขวาก้าวเข้าไปก่อน

2. ก่อนการไหว้ให้ไปล้างมือและปากตามลำดับที่ “เทมิซุยะ” (手水舎) ที่อยู่สองข้างทาง หลังจากล้างเสร็จให้เช็ดด้วยผ้าเช็ดหน้าหรือผ้าขนหนู

3. ไปที่ “โนซัตสึโชะ” (納札所) เพื่อคืนเครื่องรางเก่า ในภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า “โอะโอซาเมะ” (おおさめ)

4. “เค็นโค” (獻香) คือการจุดธูป นอกจากวัดแล้ว บางศาลเจ้าก็มี “เค็นโคโช” (獻香所) บางแห่งจะให้ธูปหรือเทียนฟรี บางแห่งต้องซื้อเอง ถ้าซื้อเทียนให้วางด้านในสุด ธูปให้วางตรงกลาง ห้ามเอาไฟจากเทียนหรือธูปของคนอื่นมาจุดนะคะ!

5. เข้าไปในหอโถงยืนหน้ารูปเคารพแล้วโค้งคำนับ

6. โยน “ไซเซ็น” (賽錢) ลงใน “ไซเซ็นบาโกะ” (賽錢箱) จำไว้ว่าฝ่ามือต้องหงายขึ้นนะคะ!

7. ถ้ามีระฆังให้เขย่า 1 ครั้ง แต่ก็มีบางแห่งที่แม้จะมีระฆังแต่ไม่ให้เขย่า ดังนั้นสามารถดูตามป้ายคำแนะนำหรือทำตามคนก่อนหน้า

8. หากไหว้ที่ศาลเจ้าคือ “นิไฮ นิฮากุชุ อิจิเระ” (二拝二拍手一礼) คือ โค้งคำนับ 2 ครั้ง ตบมือ 2 ครั้ง (มีเสียง) วางมือลงแล้วอธิษฐาน จากนั้นโค้งคำนับอีก 1 ครั้ง ส่วนการไหว้ที่วัดคือ “กัสโช อิจิเระ” (合掌一礼) คือ ประนมมือที่อก (ไม่มีเสียง) อธิษฐาน แล้วโค้งคำนับ 1 ครั้ง

แค่นี้ก็ถือว่าไหว้เสร็จสมบูรณ์แล้ว พยักหน้าทักทายแล้วออกจาก “ไดฮงโด” (大本堂) ทางด้านข้าง ก็สามารถไปขอเซียมซี ซื้อเครื่องราง และเอมะ รวมถึงเดินชมร้านค้าริมทางและกินอาหารได้เลย! หลังจากไหว้ขอพรเสร็จ การเดินเล่นผ่อนคลายในศาลเจ้า การหายใจเอาอากาศและดื่มน้ำภายในบริเวณศาลเจ้า ก็ถือว่าเป็นการเพิ่มการสัมผัสกับพลังงานของศาลเจ้า และได้รับพรจากเทพเจ้าด้วย

เข้าใจมารยาทฮัตสึโมเดะแล้ว ไหว้ขอพรอย่างมั่นใจไม่งงอีกต่อไป

และนี่ก็คือความรู้เกี่ยวกับฮัตสึโมเดะการไหว้ขอพรปีใหม่ที่ญี่ปุ่น! แม้จะบอกว่าการไหว้ขอพร สิ่งสำคัญที่สุดคือความจริงใจ แต่มารยาทพื้นฐานบางอย่างก็แสดงถึงความเคารพต่อเทพเจ้าด้วย ดังนั้นในอนาคตถ้าได้มีโอกาสไปญี่ปุ่นเพื่อสัมผัสฮัตสึโมเดะหรือไหว้ขอพร อย่าลืมจดระเบียบเล็กน้อยเหล่านี้ก่อนไปนะคะ!